Χημεία Α΄Λυκείου
2ο κεφάλαιο
Ηλεκτρονιακή δομή
Περιοδικός πίνακας
Χημικοί δεσμοί
Αριθμοί οξείδωσης Ονοματολογία
1
Κων/νος Θέος,kostasctheos@yahoo.gr
Ηλεκτρονιακή δομή
2
Κων/νος Θέος,kostasctheos@yahoo.gr
τα ηλεκτρόνιαπεριφέρονται γύρωαπό τον πυρήνατα ηλεκτρόνιαπεριφέρονται γύρωαπό τον πυρήνα
κινούνται σεπεριοχές τουχώρου γύρωαπό τον πυρήναπου λέγονταιστιβάδεςκινούνται σεπεριοχές τουχώρου γύρωαπό τον πυρήναπου λέγονταιστιβάδες
υπάρχουν επτάστιβάδες πουονομάζονταιK,L,M,N,O,P,Qυπάρχουν επτάστιβάδες πουονομάζονταιK,L,M,N,O,P,Q
η Κ είναι η πιο κοντινήστον πυρήνα και η Qείναι η πιο μακρινήη Κ είναι η πιο κοντινήστον πυρήνα και η Qείναι η πιο μακρινή
κάθε στιβάδαχαρακτηρίζεταιαπό τον κύριοκβαντικόαριθμόκάθε στιβάδαχαρακτηρίζεταιαπό τον κύριοκβαντικόαριθμό
(σύμβολο n)(σύμβολο n)
στιβάδα
K
L
M
N
O
P
Q
n
1
2
3
4
5
6
7
Ηλεκτρονιακή δομή
3
Κων/νος Θέος,kostasctheos@yahoo.gr
τα ηλεκτρόνιατης ίδιαςστιβάδας έχουνπερίπου τηνίδια ενέργειατα ηλεκτρόνιατης ίδιαςστιβάδας έχουνπερίπου τηνίδια ενέργεια
η ενέργεια τωνστιβάδωναυξάνεται με τησειράη ενέργεια τωνστιβάδωναυξάνεται με τησειρά
EK<EL<EM<EN<EO<EP<EQEK<EL<EM<EN<EO<EP<EQ
κάθε στιβάδαδέχεται έναμέγιστο αριθμόηλεκτρονίων πουυπολογίζεται απότον τύπο 2n2κάθε στιβάδαδέχεται έναμέγιστο αριθμόηλεκτρονίων πουυπολογίζεται απότον τύπο 2n2
Περιοδικός πίνακας
4
Κων/νος Θέος,kostasctheos@yahoo.gr
Στα  μέσα  του  19ου  αιώνα  οι χημικοί  διαπίστωσαν ότι  οι  ιδιότητεςτων  τότε  γνωστών  στοιχείων  επαναλαμβάνονταν  περιοδικά.
Το  1869  καταρτίσθηκε  από  τους  Mayer και Mendeleev  ο  πρώτοςπεριοδικός  πίνακας, που  περιελάμβανε τα  63  μέχρι  τότε  γνωστάστοιχεία. Τα στοιχεία τοποθετήθηκαν με αυξανόμενο ατομικό βάρος έτσιώστε όσα είναι στην ίδια στήλη να έχουν κοινές ιδιότητες.
Ο σύγχρονος περιοδικός πίνακας καταρτίστηκε από τον Moseley. Ταστοιχεία τοποθετήθηκαν με αυξανόμενο ατομικό αριθμό έτσι ώστεόσα είναι στην ίδια στήλη να έχουν κοινές ιδιότητες.
Περιοδικός πίνακας
5
Κων/νος Θέος,kostasctheos@yahoo.gr
Ο πίνακας έχει 18κατακόρυφες στήλεςπου λέγονται ομάδεςκαι οριζόντιεςγραμμές πουλέγονται περίοδοιΟ πίνακας έχει 18κατακόρυφες στήλεςπου λέγονται ομάδεςκαι οριζόντιεςγραμμές πουλέγονται περίοδοι
Οι κύριες συμβολίζονται μελατινικό αριθμό και το γράμμα Απ.χ. ΙΑ, ΙΙΑ, ΙΙΑ, ... και οιδευτερεύουσες με λατινικόαριθμό και το γράμμα ΒΟι κύριες συμβολίζονται μελατινικό αριθμό και το γράμμα Απ.χ. ΙΑ, ΙΙΑ, ΙΙΑ, ... και οιδευτερεύουσες με λατινικόαριθμό και το γράμμα Β
Οι πρώτες ομάδεςκαι οι τελευταίεςλέγονται κύριες, ενώοι άλλες λέγονταιδευτερεύουσεςΟι πρώτες ομάδεςκαι οι τελευταίεςλέγονται κύριες, ενώοι άλλες λέγονταιδευτερεύουσες
IA
IIA
IIIA
IVA
VA
VIA
VIIA
VIIIA
Περιοδικός πίνακας
6
Κων/νος Θέος,kostasctheos@yahoo.gr
Ο αριθμός των στιβάδων πουέχουν χρησιμοποιηθεί για τηνηλεκτρονιακή δόμηση ενόςατόμου καθορίζει τον αριθμότης περιόδου στην οποίαβρίσκεται το στοιχείοΟ αριθμός των στιβάδων πουέχουν χρησιμοποιηθεί για τηνηλεκτρονιακή δόμηση ενόςατόμου καθορίζει τον αριθμότης περιόδου στην οποίαβρίσκεται το στοιχείο
Στα στοιχεία των κύριωνομάδων ο αριθμός τωνηλεκτρονίων της εξωτερικήςστιβάδας καθορίζει τον αριθμότης ομάδας στην οποία ανήκειτο στοιχείοΣτα στοιχεία των κύριωνομάδων ο αριθμός τωνηλεκτρονίων της εξωτερικήςστιβάδας καθορίζει τον αριθμότης ομάδας στην οποία ανήκειτο στοιχείο
Ca
Για παράδειγμα το στοιχείοCa βρίσκεται στην περίοδο άρα έχει τέσσεριςστιβάδες, και στην ΙΙΑομάδα άρα έχει 2ηλεκτρόνια στην εξωτερικήστιβάδα και δομή Κ2L8M8N2Για παράδειγμα το στοιχείοCa βρίσκεται στην περίοδο άρα έχει τέσσεριςστιβάδες, και στην ΙΙΑομάδα άρα έχει 2ηλεκτρόνια στην εξωτερικήστιβάδα και δομή Κ2L8M8N2
IA
IIA
IIIA
IVA
VA
VIA
VIIA
VIIIA
Περιοδικός πίνακας
7
Κων/νος Θέος,kostasctheos@yahoo.gr
Ονομάζουμε ατομική ακτίνα τομισό της απόστασης τωνπυρήνων δύο γειτονικώνατόμων που βρίσκονται σεκρυσταλλικό πλέγμαΟνομάζουμε ατομική ακτίνα τομισό της απόστασης τωνπυρήνων δύο γειτονικώνατόμων που βρίσκονται σεκρυσταλλικό πλέγμα
Ατομική ακτίναΑτομική ακτίνα
Ατομική ακτίναΑτομική ακτίνα
Σε μια ομάδα η ατομική ακτίνα αυξάνεται από πάνω προςτα κάτω γιατί προστίθενται στιβάδες και αυξάνεται ηαπόσταση των ηλεκτρονίων της εξωτερικής στιβάδας απότον πυρήνα
Σε μια ομάδα η ατομική ακτίνα αυξάνεται από πάνω προςτα κάτω γιατί προστίθενται στιβάδες και αυξάνεται ηαπόσταση των ηλεκτρονίων της εξωτερικής στιβάδας απότον πυρήνα
1η ομάδα:
ατομική
ακτίνα
σε pm
Τι παρατηρούμε;
8
Ατομική ακτίναΑτομική ακτίνα
Ατομική ακτίναΑτομική ακτίνα
Σε μια περίοδο, που περιέχει μόνο κύριες ομάδες, η ατομικήακτίνα αυξάνεται από δεξιά προς τα αριστερά γιατί προς τααριστερά μειώνεται το φορτίο του πυρήνα και ασκεί μικρότερεςέλξεις στα ηλεκτρόνια τςη εξωτερικής στιβάδας.
Σε μια περίοδο, που περιέχει μόνο κύριες ομάδες, η ατομικήακτίνα αυξάνεται από δεξιά προς τα αριστερά γιατί προς τααριστερά μειώνεται το φορτίο του πυρήνα και ασκεί μικρότερεςέλξεις στα ηλεκτρόνια τςη εξωτερικής στιβάδας.
Τι παρατηρούμε;
9
2η περίοδος: ατομική ακτίνα σε pm
18 ομάδες. Στοιχεία της ίδιας κύριας ομάδας(Α) έχουν ίδιο αριθμό ηλεκτρονίων σθένους καιπαραπλήσια χημική συμπεριφορά
7 περίοδοι. Οαριθμός τηςπεριόδουφανερώνει σεπόσεςστιβάδες έχειτο στοιχείο ταηλεκτρόνιάτου.
Αύξηση ατομικήςακτίνας καιηλεκτροθετικότητας
ΑΜΕΤΑΛΛΑ
ΜΕΤΑΛΛΑ
ΕΥΓΕΝΗ ΑΕΡΙΑ